Çalışma Alanları / Kültürel Miras Kapsamındaki Etkinlikler

 

KÜLTÜREL MİRAS KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR

Batı Anadolu Seramik Uygulama ve Araştırma Merkezi (BASER)bünyesinde yürütülmesi planlanan çalışma alanlarından bir diğeri de kültürel miras kapsamında seramikler ile ilgili çalışmalardır. Bu konuda yapılacak araştırma ve uygulamalar genel iki başlık altında toplanabilir;

1.       Tarihöncesi ve Antik Çağ Seramikleri ile ilgili çalışmalar

2.       Günümüzde Yaşayan Geleneksel Seramikçilik ile ilgili çalışmalar.

Tarihöncesi ve Antik çağ seramikleri ile ilgili yapılacak çalışmalar, başta ilimiz ve bölgemizde yer alan arkeoloji araştırmalarından elde edilen seramik ürünlerinin, tarihsel incelemelerinin yanında, seramik tasarımı ve sanatını ilgilendiren, hammadde, üretim tekniği, dekorlama tekniği gibi konularda araştırmalarını yapmak ve sonuçlarını bilim ve sanat camiası ile paylaşmaktır.

Bununla birlikte, Bunları aynı zamanda ülkemizin kültürel mirası olarak değerlendirerek yine Batı Anadolu’dan başlamak üzere, ülkemizin tamamında ve Akdeniz havzası ve Ortadoğu ülkelerinde, tüm eskiçağlar göz önüne alınarak hem seramik sanatı tarihi açısından önemli olan hem de üretildikleri ve kullanıldıkları döneme damgasını vuran seramik eser ve objelerin araştırılması ve sonuçlarının yayınlanması aynı zamanda yeniden üretimlerinin yapılması, yine kültürel miras kapsamında yapılması planlanan çalışmaların başında gelmektedir.

                Antik çağ Seramikleri’nin yanında, ülkemizde eskiden beri üretimleri sürmekte olan geleneksel seramiklerin, hammadde, üretim ve dekorlama tekniklerinin yanında, köken, kullanım alanları vb. başlıklar altında incelenmesi de kültürel miras kapsamında yapılacak olan çalışmalar içinde değerlendirilmelidir. Anadolu’nun birçok yerinde halkın günlük kullanım ihtiyacına yönelik ortaya çıkan seramik ürünlerin araştırılması, ülkemizde yok olmaya yüz tutan bir el sanatının tüm yönleriyle ortaya çıkmasına olanak sağlayacaktır.  Aynı zamanda bu üretimin devam etmesine yönelik sürdürülecek çalışmalar da hem kültürel bakımdan bir değerin korunmasını hem de insan sağlığına zarar vermeyen ve doğal malzemeden üretilmiş seramik ürünler aracılığıyla ülkemizin hammadde kaynaklarının ve değerli toprağının etkin kullanımını sağlayacaktır.

Günümüzde, seramik alanında tüm dünyada kültürel miras kapsamında sürdürülen çalışmalar bulunmaktadır. Araştırmacılar yürüttükleri proje ve uygulamalarla; hem kendi kültürlerine hem de insanlığın ortak değeri olan evrensel kültüre ait olan bu sanatın ve eserlerin, öncelikle bilimsel ve sanatsal anlamda anlaşılmasını ve değerlendirilmesini sağlamayı, korumayı ve gelecek kuşaklara doğru ve eksiksiz biçimde aktarmayı amaçlarlar. Aynı zamanda bu ürünlerin günümüz koşullarında yeniden üretimini yaparak eski değerleri bir kez daha insanlarla buluşturur ve kültürel anlamda geçmiş ile gelecek arasında var olan bağı güçlendirmeye çalışırlar.

Tüm bu amaçların ışığında Batı Anadolu Seramik Uygulama ve Araştırma Merkezi, araştırma projeleri ve uygulama projeleri olarak iki başlıkta toplanabilecek çalışmalarını sürdürmektedir.

 Merkez bünyesinde, uygulama projesi başlığı altında, Antik İzmir (Smyrna) kenti ve Ege bölgesindeki diğer arkeolojik araştırmalarında ele geçmiş ve İzmir Arkeoloji Müzesi bünyesinde korunan ve sergilenen eserlerden bazılarının aslına uygun şekilde/günümüz koşullarında yeniden üretimi (tıpkı yapım-replika) yapılmaktadır. Bu ürünler, hem yerel yönetimlerimiz ve üniversitelerimiz tarafından yapılan etkinliklere katılan ulusal ve uluslararası konuklarımıza armağan edilmekte, hem de yurtdışında yapılan etkinliklerde kentimizi ve kültürümüzü tanıtmak amacıyla kullanılmaktadır. Bunlarla birlikte bilim ve sanat camiasında,  literatüre “Yunan Vazoları” olarak geçmiş ancak Antik Ege havzasında yaygın biçimde üretilmiş, “siyah ve kırmızı figür” dekorlu kapların da tıpkı yapım örneklerini üreterek,  dünyaya mal olmuş bu seramik kültürün günümüzle olan ilişkisinde bir köprü görevi görmeye çalışmaktadır.

Araştırma projeleri kapsamında ise; yine antik çağ seramik üretiminde çok özel bir yeri olan “Terra Sigillata” astarı araştırmaları ve İslam dünyası seramik sanatçılarının dünyaya armağanı olan “Lüster Tekniği” araştırmaları merkezimiz tarafından yürütülen çalışmaların başında gelmektedir. Her iki proje için BASER bünyesinde; eser araştırmaları, hammadde araştırmaları, teknik araştırmaları yapılmış, uygulama aşaması ise hem merkezimiz bünyesinde akademisyen ve öğrencilerle gerçekleştirilmiş hem de uluslararası düzeyde workshop ve kolokyum düzenlenerek yaygınlaşması sağlanmıştır. Aynı zamanda her iki proje için bilimsel ve sanatsal yayınlar yapılmış, bu alanlarda çalışma yapmak isteyen araştırmacıların ve sanatçıların hizmetine sunulmuştur.

BASER tarafından yürütülen bir diğer önemli araştırma projesi de Günümüzde Yaşayan Geleneksel Seramikçilik adı altında değerlendirilebilir. Bu projede; öncelikle,  ülkemiz sınırları içinde faaliyete devam eden, üretim merkezleri ve üreticiler (ustalar, sanatçılar) saptanmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda, bir zamanlar üretim yapan ancak türlü nedenlerle üretimi durduran ya da sonlandıran merkezler ve üreticiler tespit edilerek kayıt altına alınmıştır.  Bu veriler ışığında, projenin devamında faaliyetini sürdüren her merkez ve üretici ile birebir görüşerek, kullanılan hammadde, formlar, üretim tekniği, dekor tekniği, pişirim tekniği, üretim ve pişirim araçları, satış ve pazarlama olanakları ve mevcut sorunlar tespit edilmeye çalışılmaktadır. Faaliyetine devam etmeyen merkezler için ise bunlarla ilgili yapılan bilimsel yayınlar ışığında aynı yöntem takip edilmeye çalışılacaktır. Halen, ülkemizde faaliyette olan/olmayan birçok merkez ve usta hakkında çeşitli yerel ölçekte çalışmalar bulunmaktadır ancak bu proje ile bu güne kadar varlığı bilinmeyen veya üretimin yok olduğu fark edilmeyen merkezler ortaya çıkacak ve tüm bilgiler bir arada değerlendirilerek, günümüzde bu üretimin ve üreticilerin durumu kesin ve güncel olarak ortaya konacaktır. Çalışma, izlenebilir durumda olan “köken” ve “üslup” gibi sorulara da cevap vermeyi ve aynı zamanda “Anadolu’da Geleneksel Seramik Üretiminin” yerelde ve genelde ortaya çıkan tüm sorunları göz önüne alınarak kaybolmaya yüz tutmuş bu değerin korunması için bundan sonra yapılacak çalışmalara temel bir veritabanı oluşturmayı amaçlamaktadır.

Batı Anadolu Seramik Araştırma ve Uygulama Merkezi olarak “Kültürel Miras” kapsamında yapılan tüm çalışmaların, ülkemizin kültürüne ve insanlığın ortak değerlerine olan büyük katkısını ve bu alanda yapılacak tüm projelerde bilim, sanat ve kültür çalışmaları yapan kurum, kuruluş ve araştırmacıların birlikteliğini ve bu birlikteliğin yerel ve genel yönetimler tarafından desteklenmesinin önemini bir kez daha vurgulamak istiyoruz.